Wat is een vermijdende hechtingsstijl

Misschien heb je een partner die zich terugtrekt zodra een gesprek emotioneel wordt. Terwijl jij behoefte hebt aan verbinding, lijkt de ander juist afstand te nemen. Na een ruzie wil je praten, maar hij of zij gaat sporten, stort zich op het werk of zegt dat er eerst even rust nodig is. Dat kan voelen alsof de ander niets geeft om de relatie of om jouw gevoelens.

Maar misschien herken je jezelf juist in die andere kant. Niet omdat je geen liefde voelt, maar omdat je merkt dat emoties je overweldigen. Je hebt tijd nodig om alles op een rijtje te zetten. Je vindt het lastig om afhankelijk te zijn van iemand en zodra een gesprek te dichtbij komt, voel je de behoefte om even afstand te nemen. Dat betekent niet dat je geen verbinding wilt. Vaak betekent het juist dat verbinding zo belangrijk voor je is, dat je zenuwstelsel zichzelf probeert te beschermen.

Veel mensen zeggen dan: "Ik ben vermijdend gehecht." Toch klopt dat eigenlijk niet helemaal. Je bént niet vermijdend gehecht. Je hebt een vermijdende hechtingsstijl ontwikkeld. Dat lijkt een klein verschil, maar het maakt veel uit. Een hechtingsstijl is geen persoonlijkheidskenmerk. Het is een manier waarop je ooit hebt geleerd om met nabijheid, afhankelijkheid en emoties om te gaan.

Hoe ontstaat een vermijdende hechtingsstijl?

Niemand wordt geboren met een vermijdende hechtingsstijl. Als baby ben je juist volledig afhankelijk van anderen. Je zoekt troost wanneer je verdrietig bent, je huilt als je iets nodig hebt en je kijkt steeds of er iemand is die op jouw signalen reageert. Op die manier leert je zenuwstelsel of de wereld een veilige plek is.

Soms groeit een kind op in een gezin waar liefde zeker aanwezig is, maar waar emoties minder ruimte krijgen. Ouders kunnen hard werken, veel zorgen hebben of zelf nooit geleerd hebben hoe ze met gevoelens omgaan. Ze bedoelen het vaak niet verkeerd, maar reageren vooral praktisch. Er wordt gezorgd voor eten, kleding en een dak boven je hoofd, maar verdriet of angst krijgen minder aandacht.

Misschien hoorde je als kind regelmatig dat je niet zo moest huilen. Dat het vanzelf wel over zou gaan. Dat je sterk moest zijn of je niet zo moest aanstellen. Of misschien merkte je dat een ouder zich terugtrok wanneer jij verdrietig was. Niet uit onwil, maar omdat diegene zelf niet wist hoe daarmee om te gaan.

Als kind kun je dan niet denken: mijn ouder vindt emoties moeilijk. Je trekt een andere conclusie. Onbewust leer je dat je gevoelens beter voor jezelf kunt houden. Dat je anderen niet moet belasten. Dat je problemen het beste zelf kunt oplossen. Niet omdat je dat wilt, maar omdat dat de meeste kans geeft op verbinding met de mensen van wie je afhankelijk bent.

Hoe zie je dat terug in je liefdesrelatie?

Wat je als kind hebt geleerd over veiligheid, neem je vaak mee naar je volwassen relaties. Dat betekent niet dat je geen behoefte hebt aan liefde of intimiteit. Integendeel. Mensen met een vermijdende hechtingsstijl verlangen vaak net zo goed naar een fijne, stabiele relatie. Alleen heeft hun zenuwstelsel geleerd dat te veel nabijheid ook spanning kan oproepen.

Dat zie je vaak terug op momenten waarop emoties hoog oplopen. Waar de één juist behoefte heeft aan een goed gesprek, merkt de ander dat hij dichtklapt. Niet omdat het gesprek onbelangrijk is, maar omdat het systeem overbelast raakt. Afstand nemen voelt dan veiliger dan blijven.

Dat kan zich op allerlei manieren uiten. Misschien ga je meer werken, zoek je afleiding, verander je van onderwerp of heb je sterk de behoefte om eerst alles alleen uit te zoeken voordat je kunt praten. Voor een partner kan dat voelen als afwijzing. Voor jou voelt het vaak als de enige manier om de spanning weer onder controle te krijgen.

Juist daar ontstaan vaak misverstanden. De één denkt: je geeft blijkbaar niet genoeg om mij. Terwijl de ander van binnen misschien juist heel veel voelt, maar geen veilige manier heeft geleerd om die gevoelens te delen.

Van buiten lijkt het alsof je weinig voelt, maar van binnen gebeurt vaak veel

Mensen met een vermijdende hechtingsstijl krijgen regelmatig te horen dat ze afstandelijk zijn of moeilijk bereikbaar lijken. Toch zegt dat weinig over wat er vanbinnen gebeurt.

Gevoelens zijn er vaak wel degelijk. Alleen zijn ze ooit zo sterk gekoppeld geraakt aan spanning dat het veiliger voelt om ze niet volledig toe te laten. Het hoofd neemt het over. Je gaat nadenken, analyseren of zoeken naar oplossingen. Dat is niet omdat je kil bent of geen empathie hebt. Het is een oude beschermingsreactie die ooit heel helpend is geweest.

Je overlevingssysteem probeert je namelijk weg te houden bij gevoelens die vroeger te groot waren om alleen te dragen. Het kiest daarom voor controle, zelfstandigheid of afstand. Niet omdat dat de beste oplossing is, maar omdat het jarenlang de veiligste oplossing is geweest.

Je bent niet je hechtingsstijl

Het mooie aan een hechtingsstijl is dat het geen vaststaand gegeven is. Het is geen etiket dat iets zegt over wie je bent. Het zegt alleen iets over wat je ooit hebt geleerd.

Misschien heb je geleerd dat je jezelf moest redden.

Misschien heb je geleerd dat kwetsbaarheid gevaarlijk was.

Misschien heb je geleerd dat je niemand nodig had.

Dat waren geen bewuste keuzes. Het waren slimme manieren van je zenuwstelsel om ervoor te zorgen dat je als kind verbonden kon blijven met de mensen van wie je afhankelijk was.

Juist daarom begint verandering meestal niet met jezelf dwingen om opener of kwetsbaarder te zijn. Verandering begint met begrijpen waarom afstand ooit zo'n logische reactie was. Want als je ziet dat je beschermingsmechanismen ooit bedoeld waren om je veilig te houden, hoef je ze niet langer te veroordelen.

Misschien hoef je jezelf daarom niet te zien als iemand die afstandelijk is.

Misschien ben je iemand die ooit heeft geleerd dat afstand veiliger was dan kwetsbaarheid.

En misschien mag je stap voor stap ontdekken dat je jezelf vandaag niet meer op dezelfde manier hoeft te beschermen als toen.